نقد فیلم میناماتا Minamata - رسانه‌های آمریکایی منجی جهان! | مجله نقد فیلم گردی
سینمای جهان

نقد فیلم میناماتا Minamata – رسانه‌های آمریکایی منجی جهان!

فیلم میناماتا Minamata به تهیه کنندگی و بازیگری جانی دپ محصول سال 2021 کشور آمریکاست. فیلمی بیوگرافی از زندگی عکاس مجله لایف که فاجعه زیست محیطی شرکت چیسو را برملا می‌کند.

فیلم میناماتا «Minamata» جدیدترین اثر با بازی جانی دپ، بازیگر پرحاشیه این روزهای سینماست. فیلمی با محتوایی محیط زیستی که بر اساس کتابی به همین نام و نوشته «Aileen Mioko Smith» و «Eugene Smith» ساخته شده است. کتابی تاثیرگذار که به ماجرای آلودگی محیط زیستی در کشور ژاپن می‌پردازد.

فیلم «Minamata» ساخته «Andrew Levitas»، کارگردان ۴۳ ساله آمریکایی است. اثری که دومین تجربه او هم در مقام کارگردانی و هم نویسندگی است. او پیش از این در سال ۲۰۱۳ فیلم «Lullaby» را ساخته بود که در آنجا نیز هم کارگردانی و هم نویسندگی اثر را برعهده داشته است. اما نکته قابل توجه کارنامه اندرو آن است که او تا پیش از این فیلم در کارنامه خود، تهیه‌کنندگی اثار بسیاری را برعهده داشته است و می‌توان گفت او بیشتر از آنکه کارگردان یا نویسنده باشد، یک تهیه کننده آمریکایی است.

جانی دپ

فیلم میناماتا در فیلم‌گردی

نکته دیگری که در فیلم میناماتا به چشم می‌آید، تهیه کنندگی جانی دپ است. این بازیگر کهنه‌کار آمریکایی که همگی ما او را با آثار مشهوری همچون دزدان دریایی کارائیب می‌شناسیم، در این فیلم نه تنها به عنوان نقش اصلی ظاهر شده است بلکه تهیه‌کنندگی اثر را نیز برعهده دارد. بازیگری که جریانات دادگاه او با همسر سابقش امبر هرت به گوش علاقمندان سینما آشناست.

فیلم میناماتا در فیلم‌گردی

داستان میناماتا درباره عکاس با سابقه مجله لایف، دبلیو اوژن اسمیت «W. Eugene Smith» است. عکاس مشهوری که فیلم بر اساس بیوگرافی و زندگی شخصی او ساخته شده است. عکاس خبری بسیار مشهوری که متولد کشور امریکاست و در خلال جنگ جهانی دوم با حضور در این نبرد، عکس‌های تاثیرگذاری را از حضور آمریکایی‌ها در ژاپن به ثبت رسانده است.

میناماتا اثری اقتباسی از زندگی یک عکاس

فیلم اقتباسی از کتاب مشهور او به نام میناماتا است. کتابی که به خاطرات این عکاس از حضورش در سواحل میناماتا اختصاص دارد. سواحلی که به واسطه حضور کارخانه شیمیایی «Chisso» باعث نشت مواد سمی به آب این منطقه شد. نشت موادی که باعث به دنیا آمدن کودکانی با بیماری میناماتا گردید و تاثیرات جبران ناپذیری بر سلامت ساکنان این منطقه داشت.

جانی دپ در این اثر نقش اسمیت را بازی می‌کند و داستان نیز با تمرکز بر حضور اسمیت در حادثه میناماتا پیش می‌رود. می‌توان فیلم را به سه بخش اصلی جدا کرد، بخش اول بر آشنایی بیننده با اسمیت تمرکز دارد. فیلم سعی دارد اسمیت را نه یک عکاس ماهر بلکه عکاسی زخم خورده از جنگ جهانی دوم نشان دهد. عکاسی که مشکلات روحی و روانی بسیاری را به واسطه آسیب‌هایش تجربه می‌کند.

او معتاد به الکل است و نمی‌تواند به آرامی زندگی کند. همچنین در برخورد با خانواده خود نیز دچار مشکلات بسیاری شده و حتی در کسب درآمد نیز ناتوان است. او که به عنوان عکاس مجله لایف فعالیت می‌کرده است حال نه تنها خود را از جامعه طرد کرده است بلکه تلاش می‌کند تا دوباره به زندگی سابق خود بازگردد اما نمی‌تواند.

شخصیت های میناماتا

سوژه و عکاس

بخش دوم فیلم با حضور شخصیت ژاپنی با بازی «Akiko Iwase» آغاز می‌شود. او که به عنوان مترجم فعالیت می‌کند به سراغ اسمیت می‌آید تا او را متوجه موضوع آلودگی‌ها کرده و از او بخواهد خبر این واقعه را جهانی کند. نیمه دوم فیلم را می‌توان به نوعی کفاره اسمیت دانست. او که بعد از جنگ جهانی دوم تا به حال به ژاپن بازنگشته است در بدو حضور خود خاطرات تلخی را به یاد می‌آورد.

خاطراتی که باعث می‌شوند اسمیت، حضورش را در ژاپن تنها برای کار در نظر بگیرد و نخواهد که خود با سوژه‌اش درگیر شود. این درگیری با سوژه در دیالوگ تاثیرگذار اسمیت مشهود است، جایی که او به دختر ژاپنی می‌گوید به عنوان عکاس تو تنها حق داری سوژه‌ات را از طریق قاب دوربین نگاه کنی و حق نداری با سوژه‌ات درگیر شوی.

اسمیت در نیمه دوم فیلم به اتفاقات میناماتا اینگونه می‌نگرد اما بعد از حضورش در بین خانواده‌ها و میان کودکانی که با بیماری دست و چنجه نرم می‌کنند او نیز برخلاف شعارش درگیر سوژه خود می‌شود. حتی تا جایی که پیشنهاد شرکت «Chisso» را رد می‌کند تا بتواند بازگو کننده اتفاقات ژاپن باشد. همین روند تغییر شخصیت است داستان را به سمت بازگو کردن یک تراژدی می‌برد.

اعتراضاتی که اهمیت ندارد

البته داستان فیلم نیز کم از تراژدی ندارد، البته تمرکز داستان برشخصیت‌های دیگر یا روند اعتراضات مردمی آنچنان که باید نمی‌تواند مخاطب را با خود درگیر کند. در واقع اصل اعتراضات مردمی در فیلم به حاشیه رفته است و تحت تاثیر تمرکز فیلم شخصیت اصلی یعنی اسمیت است. به گونه‌ای که ما تا انتها نیز نمی‌دانیم شخصیت دوم یعنی «Masako Matsumura» دقیقا چه تاثیری بر روند داستان دارد.

عدم پرداخت مناسب به شخصیت‌های دیگر و تمرکز بیش از حد بر جنبه درونی شخصیت اسمیت فیلم میناماتا را بیشتر به سمت اثری بیوگرافیک از شخصیت اصلی برده است و نه فیلمی که می‌خواهد درباره فاجعه صنعتی در ژاپن حرف بزند.

عکاس مجله لایف

میناماتا فیلمی در باب نبرد شخصیت و پیرنگ

فیلمی به قدری در درون شخصیت اصلی خود کنکاش می‌کند که عملا روایت داستان و پیرنگ را از دست می‌دهد و پیرنگ فیلم که قرار است درباره حادثه‌ای صنعتی باشد به حاشیه می‌رود. این به حاشیه رفتن باعث شده است تا شخصیت‌های فیلم آن هم نه همگی آن‌ها جلوه بیشتری را در کل فیلم پیدا کنند. به گونه‌ای که اگر بعد از چند روز سپری شدن زمان از دیدن فیلم میناماتا آن را دوباره بخواهید به یاد بیاورید تنها نام جانی دپ و شخصیتی که بازی کرده در ذهنتان باقی می‌ماند. البته نباید از بازی خوب جانی دپ چشم پوشی کرد که در آستانه ۶۰ سالگی نشان داد که همچنان می‌تواند توانایی خود را در بازیگری نشان دهد.

میناماتا را نمی‌تواند اثری شاهکار دانست اما می‌توان آن را اثری دانست که سعی دارد تا جامعه سرمایه‌دار را به خصوص در ژاپن مورد انتقاد قرار دهد و از سمتی نشان دهد که رسانه‌های آمریکایی تنها ناجیان جهان هستند که توانایی آن را خواهند داشت تا زشتی‌های جهان را به جهانیان نشان دهند. اما فیلم از بازگو کردن این واقعه سرباز می‌زند که چرا رسانه‌های آمریکایی از فجایع آمریکایی‌ها در زمان جنگ جهانی دوم می‌گذرند و در عوض به فاجعه می‌پردازند که خود ژاپنی‌ها مسبب آن‌اند و نه آمریکایی‌ها.

خود کرده را تدبیر نیست!

فیلم علت مشکلات ژاپن و کشورهای در حال توسعه را خودشان قلمداد می‌کند. بی‌آنکه نشان دهد سیستم سرمایه‌داری که باعث فاجعه زیست محیطی شده است از دل سرمایه‌داری آمریکایی بیرون آمده است. فیلم جامعه سنتی را در مقابل جامعه صنعتی قرار می‌دهد و با قاب‌هایی از خانه‌های سنتی ژاپنی یا دهکده‌ای که مردم در آن زندگی می‌کنند در مقابل برج‌های بلند کارخانه و محیط اداری شرکت این تقابل را به نمایش می‌گذارد.

هرچند که فیلم میناماتا از این نمایش بهره‌برداری خاصی نکرده و حتی نتیجه خاصی نیز از آن نمی‌گیرد. همچون پایان فیلم که به مرور وقایع واقعی که فیلم بر اساس آن ساخته شده می‌پردازد. وقایعی که فیلم آن را محکوم می‌کند اما از سمتی از آن حمایت نیز می‌کند. حمایتی که باید قبول کرد برای پیشرفت باید هزینه داد، حتی به قیمت مرگ انسان‌ها.

۰
برچسب ها

همچنین بخوانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا
بستن